Dlaczego ta sama zmiana daje dwie różne liczby
Bo UE i OSHA liczą te same pomiary według innej arytmetyki.
UE stosuje współczynnik wymiany 3 dB — równoważny energetycznie LEX,8h, który artykuł 2 dyrektywy definiuje przez odesłanie do ISO 1999:1990. OSHA 1910.95 stosuje 5 dB i metodę procentowej dozy dziennej.
Zwykła zmiana potrafi się przez to rozjechać o 3,6 dB. W Polsce wynik porównuje się przy tym z własnym NDN, a nie z wartością graniczną z dyrektywy. Dla polskich firm ma to podwójne znaczenie: przy pracach dla klientów niemieckich i w grupach kapitałowych z USA standard grupy bywa czymś innym niż to, z czego rozliczy nas inspektor.
01Dwa współczynniki wymiany, dwa założenia
Współczynnik wymiany mówi, ile dodatkowego poziomu „kupuje” o połowę krótszy czas.
Zgodnie z regułą 3 dB w UE podwojenie energii akustycznej to 3 dB. Skracając czas o połowę, poziom może wzrosnąć o 3 dB bez zmiany ekspozycji dobowej. Wynika to wprost z traktowania równej energii jako równego ryzyka — czyli z założenia ISO 1999.
Reguła 5 dB według OSHA łagodniej ocenia krótkie, głośne zdarzenia: przy każdym skróceniu czasu o połowę poziom może wzrosnąć o 5 dB. Wynik wyraża się jako procent dopuszczalnej dozy dobowej i dopiero potem przelicza na średnią ważoną w czasie.
Żadna z metod nie liczy błędnie. Przyjmują jedynie różne założenia o tym, jak hałas przerywany uszkadza słuch. Nie są wymienne, a liczba przeniesiona z jednej do drugiej nie jest już tą samą wielkością.
02Jedna zmiana, policzona na dwa sposoby
Pracownik utrzymania ruchu: 1 godzina przy 100 dB(A) przy szlifierce, potem 7 godzin przy 80 dB(A) w warsztacie. Zwyczajny dzień.
| UE · ISO 1999 | OSHA 1910.95 | |
|---|---|---|
| Współczynnik wymiany | 3 dB | 5 dB |
| Metoda | Równoważny energetycznie LEX,8h | Doza procentowa, potem TWA |
| Wynik | 91,3 dB(A) | 87,6 dB(A)71,9% dozy |
| Ocena wyniku | W Polsce powyżej NDN 85 dB: to wielkość zmierzona w środowisku pracy, bez ochronników, a więc na podstawie, na której § 3 ust. 1 każe porównać wynik z NDN. Narażenia indywidualnego z § 9 ust. 1 ta liczba nie rozstrzygaNDN: Dz.U. 2018 poz. 1286, zał. nr 2 cz. A pkt 1.3 · dwie podstawy: Dz.U. 2005 nr 157 poz. 1318, § 3 ust. 1 i § 9 ust. 1 | W Stanach Zjednoczonych poniżej PEL 90 dB(A), powyżej action level 85 dB(A)1910.95(c)(1)–(2) — termin prawa USA: 85 dB TWA, czyli doza 50%; wymiana 5 dB wg załącznika A. To nie próg działania z polskich przepisów |
Obliczone odpowiednio wzorem równoważnym energetycznie oraz metodą dozy C/T według OSHA, w obu kolumnach bez ochronników słuchu. Wynik unijny można odtworzyć w bezpłatnym kalkulatorze na tej stronie.
Te same osiem godzin. Różnica 3,6 dB, wynikająca wyłącznie ze współczynnika wymiany. Wynik unijny to wielkość zmierzona w środowisku pracy, bez ochronników — a § 3 ust. 1 każe porównać z NDN właśnie taką wielkość. W Polsce ta zmiana NDN przekracza, i samo przekroczenie zobowiązuje pracodawcę do sporządzenia i wprowadzenia w życie programu działań organizacyjno-technicznych (§ 5 ust. 2). Ochronniki słuchu udostępnia się i nadzoruje prawidłowość ich stosowania tam, gdzie ryzyka nie da się uniknąć ani wyeliminować środkami ochrony zbiorowej lub organizacją pracy (§ 6 ust. 1 pkt 2); znakami bezpieczeństwa oznacza się miejsca pracy, a strefy wydziela się, jeżeli jest to technicznie wykonalne i ryzyko to uzasadnia (§ 7 ust. 1). Ochronniki przekroczenia nie znoszą — są na nie odpowiedzią, a czy narażenie indywidualne z § 9 ust. 1 mieści się w tym samym NDN, rozstrzyga się dopiero po uwzględnieniu tłumienia rzeczywiście noszonych ochronników; tego kalkulator nie orzeka. W Stanach nie jest to przekroczeniem PEL — ale i tak obejmuje pracownika programem ochrony słuchu.
Dlatego „jesteśmy zgodni z przepisami” to zdanie niedokończone. Zgodni z którymi i policzone jak?
03Pułap, z którym porównuje się wynik, też się różni
Współczynnik wymiany to dopiero połowa sprawy. Wartość, z którą porównuje się wynik, również nie jest wszędzie taka sama. Dwa zakłady tej samej grupy, z identycznymi pomiarami, mogą zapisać różne wnioski.
Prostszy przypadek: stałe 86 dB(A) przez pełną ośmiogodzinną zmianę. Tutaj obie metody dają tę samą liczbę, bo nie ma nic przerywanego, o co współczynnik wymiany mógłby zaczepić. Oceny i tak się rozchodzą.
| Porządek prawny | Własne wartości | Ocena przy stałych 86 dB(A) |
|---|---|---|
| PolskaDz.U. 2005 nr 157 poz. 1318 · Dz.U. 2018 poz. 1286 | 80 próg działania · 85 NDN | Przekracza NDN — przekroczenie w środowisku pracy |
| Dyrektywa UE2003/10/WE | 85 górna wartość działania · 87 graniczna wartość ekspozycji | Powyżej górnej wartości działania; poniżej granicznej wartości ekspozycji |
| NiemcyLärmVibrationsArbSchV § 6, § 8 | 85 Auslösewert · 85 pułapAuslösewert to niemiecka wartość wyzwalająca z § 6, oceniana bez tłumienia; pułap to maksymalna dopuszczalna wartość ekspozycji z § 8 ust. 2, oceniana z tłumieniem | Powyżej Auslösewert; pułap bada się z ochronnikami |
| LitwaA1-103/V-265 | 85 viršutinė · 87 ribinėwłasne słowa aktu A1-103/V-265 na górną wartość działania i graniczną wartość ekspozycji — dyrektywa przejęta dosłownie | Powyżej górnej wartości działania; poniżej granicznej wartości ekspozycji |
| OSHA1910.95 | 85 action level1910.95(c)(1) · 90 PEL | 57% dozy. Powyżej action level; poniżej PEL |
Stałe 86 dB(A) przez osiem godzin, w każdej kolumnie oceniane bez ochronników słuchu. W Polsce to już przekroczenie NDN w środowisku pracy, na Litwie — dopiero powstanie obowiązków.
04Co to znaczy dla kalkulatora
Halo HSE i bezpłatny kalkulator na tej stronie obliczają równoważny energetycznie LEX,8h. Wybór OSHA zmienia wyłącznie to, z jakimi wartościami porównywany jest wynik. Nie zmienia arytmetyki pod spodem. Żaden z produktów nie wykonuje obliczenia dozy według reguły 5 dB.
Jest to napisane w aplikacji na ekranie, obok przełącznika. Alternatywą byłaby liczba, która wygląda jak wynik OSHA, a nim nie jest. Do prawdziwej dozy OSHA potrzebne jest narzędzie liczące udziały C/T — wolimy to powiedzieć, niż podać niewłaściwą wielkość.
Oblicz dobową ekspozycję w przeglądarce albo pobierz Halo HSE na iOS.
05Źródła
- Rozporządzenie MGiP z dnia 5 sierpnia 2005 r., Dz.U. 2005 nr 157 poz. 1318 Próg działania dla hałasu w załączniku oraz obowiązki pracodawcy; § 9 ust. 1 o narażeniu indywidualnym. Samych wartości NDN nie ustala — § 2 pkt 8 odsyła po nie do rozporządzenia o najwyższych dopuszczalnych stężeniach i natężeniach, czyli do Dz.U. 2018 poz. 1286, załącznik nr 2 część A. isap.sejm.gov.pl
- Dyrektywa 2003/10/WE, artykuły 2 i 3 Definicja LEX,8h przez odesłanie do ISO 1999:1990 (art. 2 lit. b) oraz graniczna wartość ekspozycji i wartości działania (art. 3). eur-lex.europa.eu
- OSHA 29 CFR 1910.95, Table G-16 i Appendix A PEL 90 dB(A) przy 8 h, action level 85 dB(A) przy 50% dozy oraz metoda dozy C/T. osha.gov
- Lärm- und Vibrations-Arbeitsschutzverordnung, § 6 i § 8 Wartości niemieckie, istotne przy delegowaniu pracowników. gesetze-im-internet.de
- Darbuotojų apsaugos nuo triukšmo keliamos rizikos nuostatai, A1-103/V-265 Wartości litewskie, dla porównania. e-seimas.lrs.lt
ISO 1999 jest wskazana, a nie odtwarzana. Ten poradnik jest przeznaczony dla osób kompetentnych i nie stanowi porady prawnej. Jeśli coś tu jest błędne, napisz do nas — sprostowania publikujemy z datą.