Wszystkie poradniki

Czy ochronniki słuchu wliczają się do NDN?

Hałas · Zaktualizowano 30 sierpnia 2026 · Dz.U. 2018 poz. 1286, Dz.U. 2005 nr 157 poz. 1318, dyrektywa 2003/10/WE

Tak — ale tylko w jednym z dwóch testów, i to rozróżnienie decyduje o wyniku.

Próg działania (80 dB) oraz porównanie wyników pomiarów z NDN dotyczą hałasu w środowisku pracy. Progi działania są przy tym zdefiniowane wprost jako wartości „bez uwzględniania skutków stosowania środków ochrony indywidualnej”.

Ale § 9 ust. 1 stanowi, że narażenie indywidualne pracownika nie może przekroczyć wartości NDN — a § 2 pkt 6 definiuje narażenie indywidualne jako poziom po uwzględnieniu tłumienia uzyskanego dzięki ochronnikom. Ta sama liczba, 85 dB, w dwóch różnych rolach.

Wartości 87 dB(A) z dyrektywy polskie rozporządzenie nie zawiera.

01Dwa rozporządzenia, dwie różne liczby

W Polsce odpowiedź jest rozdzielona na dwa akty, co samo w sobie bywa źródłem nieporozumień.

Próg działania określa rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 5 sierpnia 2005 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne (Dz.U. 2005 nr 157 poz. 1318). Dla poziomu ekspozycji na hałas odniesionego do dobowego lub tygodniowego wymiaru czasu pracy wynosi on 80 dB. Jego przekroczenie uruchamia obowiązki pracodawcy, w tym udostępnienie ochronników słuchu.

Wartości NDN określa rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 czerwca 2018 r. (Dz.U. 2018 poz. 1286). W załączniku nr 2 hałas nie może przekraczać 85 dB dla LEX,8h, 115 dB dla maksymalnego poziomu dźwięku A oraz 135 dB dla szczytowego poziomu dźwięku C. Po osiągnięciu lub przekroczeniu NDN stosowanie ochronników jest obowiązkowe, a pracodawca musi nadzorować ich prawidłowe używanie.

02Jedna liczba, dwie role

Tu warto zwolnić. Wartość NDN dla hałasu — 85 dB dla LEX,8h — pojawia się w rozporządzeniu w dwóch zupełnie różnych funkcjach.

Jako wartość środowiskowa. Zgodnie z § 3 ust. 1 pracodawca wykonuje pomiary wielkości charakteryzujących hałas i porównuje ich wyniki z wartościami NDN oraz progów działania. Na tej podstawie § 6 ust. 1 pkt 2 nakazuje udostępnić ochronniki i nadzorować ich stosowanie, gdy wielkości w środowisku pracy osiągają lub przekraczają NDN, a § 7 ust. 1 — oznakować takie miejsca i wydzielić strefy.

Jako pułap indywidualny. § 9 ust. 1 stanowi, że narażenie indywidualne pracownika na hałas nie może przekroczyć wartości NDN. A narażenie indywidualne to — zgodnie z § 2 pkt 6 — rzeczywisty poziom narażenia po uwzględnieniu tłumienia uzyskanego w wyniku stosowania środków ochrony indywidualnej.

Progi działania są natomiast zdefiniowane wprost jako wartości „bez uwzględniania skutków stosowania środków ochrony indywidualnej” (§ 2 pkt 9), a ich wysokość — 80 dB dla LEX,8h i LEX,w — określa załącznik do rozporządzenia. Dla szczytowego poziomu dźwięku C za próg działania przyjmuje się samą wartość NDN, 135 dB.

Rozporządzenie nie podaje osobnej liczby „pod ochronnikiem”. § 6 ust. 2 wymaga jedynie, aby ochronniki dobrać w sposób eliminujący ryzyko uszkodzenia słuchu albo zmniejszający je do najniższego możliwego do osiągnięcia poziomu. Popularne kryterium 80 dB pod ochronnikiem pochodzi z normy PN-EN 458, a nie z rozporządzenia — i tę różnicę warto nazywać wprost w dokumentacji.

03Delegowanie do Niemiec: jeszcze inna liczba

Dla polskich firm wykonujących prace w Niemczech ma to praktyczne przełożenie, bo niemieckie przepisy są ostrzejsze niż dyrektywa i inaczej zbudowane niż polskie.

Niemiecka LärmVibrationsArbSchV ustala wartości wyzwalające na 80 i 85 dB(A) — oceniane, tak jak w dyrektywie, bez uwzględnienia tłumienia. Ale maksymalna dopuszczalna wartość ekspozycji, oceniana z uwzględnieniem ochronników, wynosi tam 85 dB(A), a nie 87. Szczytowy poziom to 137 dB(C) zamiast 140.

Porządek prawny Wartość dolna Wartość górna Pułap Czy ochronniki liczą się do pułapu
Polska Dz.U. 2005 nr 157 poz. 1318 · Dz.U. 2018 poz. 1286 80 dBpróg działania — 85 dBNDN · oraz LA,max 115 dB i 135 dB(C) Tak§ 9 ust. 1, wobec tych samych 85 dB
Dyrektywa UE 2003/10/WE, art. 3 80 dB(A)112 Pa · 135 dB(C) 85 dB(A)140 Pa · 137 dB(C) 87 dB(A)200 Pa · 140 dB(C) Tak
Niemcy LärmVibrationsArbSchV § 6, § 8 80 dB(A)135 dB(C) 85 dB(A)137 dB(C) 85 dB(A)137 dB(C) · maximal zulässiger Expositionswert Tak
Litwa A1-103/V-265 80 dB(A) 85 dB(A) 87 dB(A)dyrektywa przejęta dosłownie Tak

Wartości szczytowe w dyrektywie podano w paskalach; odpowiedniki w dB(C) dodano dla porównania. Wszystkie akty prawne są podlinkowane na końcu strony.

04Co to znaczy dla kalkulatora

Halo HSE oraz bezpłatny kalkulator na tej stronie obliczają dobową ekspozycję na hałas przy uchu, bez uwzględnienia ochronników słuchu. To właściwa podstawa dla progu działania i dla środowiskowego porównania z NDN.

Wynik nie mówi natomiast, czy narażenie indywidualne z § 9 ust. 1 mieści się w NDN, ani czy została przekroczona wartość graniczna z dyrektywy lub niemiecka maksymalna dopuszczalna wartość ekspozycji — do tego trzeba wiedzieć, jakie ochronniki są rzeczywiście noszone. Szczytowy poziom dźwięku C nie jest obliczany w ogóle; to osobna wielkość z własnymi wartościami.

Te granice są wypisane w aplikacji na ekranie, tam gdzie się je widzi, a nie w przypisie.

Oblicz dobową ekspozycję w przeglądarce — bezpłatnie, bez rejestracji, nic nie opuszcza Twojego urządzenia. Albo pobierz Halo HSE na iOS, żeby zapisywać oceny z historią zmian i eksportować je do podpisanego PDF-a.

05Źródła

  1. Rozporządzenie MRPiPS z dnia 12 czerwca 2018 r., Dz.U. 2018 poz. 1286, załącznik nr 2 Wartości NDN dla hałasu. isap.sejm.gov.pl
  2. Rozporządzenie MGiP z dnia 5 sierpnia 2005 r., Dz.U. 2005 nr 157 poz. 1318 Progi działania oraz obowiązki pracodawcy przy narażeniu na hałas i drgania mechaniczne. isap.sejm.gov.pl
  3. Dyrektywa 2003/10/WE, artykuł 3 Wartości graniczne i progi działania UE oraz zasada dotycząca tłumienia ochronników. eur-lex.europa.eu
  4. CIOP-PIB — zasady właściwego doboru ochronników słuchu Kryterium PN-EN 458 dla poziomu pod ochronnikiem. ciop.lodz.pl
  5. Lärm- und Vibrations-Arbeitsschutzverordnung, § 6 i § 8 Niemieckie wartości, istotne przy delegowaniu pracowników. gesetze-im-internet.de

Ten poradnik jest przeznaczony dla osób kompetentnych i nie stanowi porady prawnej. Przy każdej liczbie wskazano źródło, żeby można było cytować akt prawny, a nie tę stronę. Jeśli coś tu jest błędne, napisz do nas — sprostowania publikujemy z datą.